รวมคำถามที่ลูกค้าถามเราบ่อยที่สุดเกี่ยวกับผำ (Wolffia globosa) ตั้งแต่ผำคืออะไร ชงยังไงให้ถูกวิธี ผลตรวจจากห้องปฏิบัติการบอกอะไรบ้าง ไปจนถึงวิธีเก็บรักษา ตอบตามข้อเท็จจริงและระบุที่มาของทุกตัวเลข
ผำเป็นพืชดอกน้ำจืดขนาดเล็กมาก ลอยอยู่ผิวน้ำเป็นเม็ดกลมสีเขียวขนาดราวหัวเข็มหมุด ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Wolffia globosa เป็นพืชดอกที่เล็กที่สุดในโลก คนไทยภาคเหนือและอีสานเก็บผำจากแหล่งน้ำธรรมชาติมากินเป็นผักพื้นบ้านมานาน โดยเรียกกันว่าไข่น้ำหรือผำ
ผำทั้งต้นกินได้ทั้งหมดเพราะไม่มีราก ไม่มีลำต้น และไม่มีใบที่แยกจากกันชัดเจน จึงไม่มีส่วนที่ต้องทิ้ง NÜF นำผำมาเพาะเลี้ยงใน Plant Factoryที่ควบคุมสภาพแวดล้อมได้ แล้วแปรรูปเป็นผงผำสำหรับใช้ในครัวและเครื่องดื่ม
Wolffia globosa คือชื่อวิทยาศาสตร์ของผำ อยู่ในวงศ์ Araceae วงศ์ย่อย Lemnoideae สกุล Wolffia เป็นสกุลของพืชดอกที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก แต่ละต้นมีขนาดเพียงราวหนึ่งมิลลิเมตร มองด้วยตาเปล่าเห็นเป็นเม็ดเขียวเล็ก ๆ ลอยรวมกันเป็นแพบนผิวน้ำ
ในเอกสารวิชาการภาษาอังกฤษบางฉบับจัดผำอยู่ในกลุ่มพืชลอยน้ำกลุ่มเดียวกับพืชสกุลอื่น แต่ NÜF เรียกพืชชนิดนี้ด้วยชื่อสกุลที่ถูกต้องเสมอ คือ Wolffia หรือผำ เพื่อไม่ให้สับสนกับพืชลอยน้ำสกุลอื่นที่มีลักษณะและการใช้ประโยชน์ต่างกัน
ต่างกันที่สกุลของพืชและขนาด ผำอยู่ในสกุล Wolffia ไม่มีรากและไม่มีใบที่แยกจากกัน ตัวเม็ดกลมขนาดราวหนึ่งมิลลิเมตร ส่วนแหนที่คนไทยเห็นทั่วไปมักอยู่ในสกุลอื่นในวงศ์ย่อยเดียวกัน มีแผ่นใบแบนกว้างกว่าและมีรากห้อยลงในน้ำให้เห็นชัด
ความต่างนี้สำคัญเพราะพืชลอยน้ำแต่ละสกุลมีลักษณะการใช้ประโยชน์ต่างกัน ผำเป็นชนิดที่มีประวัติการบริโภคของคนไทยมายาวนาน ขณะที่พืชลอยน้ำสกุลอื่นบางชนิดใช้เป็นอาหารสัตว์หรือใช้ในการบำบัดน้ำเป็นหลัก
ผำเป็นผักพื้นบ้านที่คนภาคเหนือและภาคอีสานของไทยกินกันมานาน โดยเก็บจากแหล่งน้ำธรรมชาติมาปรุงเป็นแกง ผัด หรือใส่ไข่เจียว เป็นอาหารที่หากินได้ตามฤดูกาลและผูกกับวิถีชีวิตริมน้ำ ไม่ใช่วัตถุดิบใหม่ที่เพิ่งถูกนำมาบริโภค
สิ่งที่ใหม่คือวิธีผลิต จากเดิมที่ต้องรอเก็บตามธรรมชาติซึ่งคุณภาพและความสะอาดขึ้นกับแหล่งน้ำ มาเป็นการเพาะเลี้ยงใน Plant Factoryที่ควบคุมน้ำและสภาพแวดล้อมได้ ทำให้ได้ผลผลิตที่สม่ำเสมอและตรวจสอบย้อนกลับได้
ชงแบบโคอิฉะ คือใช้ถ้วยชา (chawan) กับแปรงไผ่ (chasen) ตักผงผำลงถ้วยเพียงเล็กน้อย เติมน้ำร้อนแค่พอฉาบก้นถ้วย แล้วใช้แปรงไผ่ค่อย ๆ ปัดคลึงช้า ๆ จนเนื้อเนียนข้นเป็นเนื้อเดียวกัน ผิวเรียบเงา ไม่ตีให้เกิดฟอง เนื้อชาที่ได้จะข้นคล้ายซอส
สิ่งที่ไม่ควรทำคือเทผงลงแก้วน้ำแล้วคนด้วยช้อน เพราะผงจะจับตัวเป็นก้อนและกระจายตัวไม่ทั่ว ทำให้รสไม่สม่ำเสมอ การปัดด้วยแปรงไผ่ช่วยแยกผงออกจากกันจนละลายเข้าเนื้อน้ำได้จริง ซึ่งเป็นหัวใจของการชงแบบนี้
หน่วยบริโภคอ้างอิงของผงผำ NÜF คือ 3 กรัมต่อครั้ง ซึ่งเทียบเท่าประมาณหนึ่งซอง หรือราวหนึ่งช้อนชา ใช้ชงเป็นเครื่องดื่ม โรยบนอาหาร หรือผสมในเมนูต่าง ๆ ได้ตามชอบ ปริมาณนี้เป็นหน่วยที่ใช้อ้างอิงบนฉลากโภชนาการของผลิตภัณฑ์
ผงผำมีแมงกานีสตามธรรมชาติในปริมาณที่ไม่น้อย จึงไม่ควรบริโภคในปริมาณมากต่อเนื่องเป็นประจำ หากบริโภคเกิน 30 กรัมต่อวันเป็นประจำ ปริมาณแมงกานีสที่ได้รับจากผงผำอย่างเดียวจะเข้าใกล้เกณฑ์ปริมาณสูงสุดที่แนะนำต่อวันสำหรับผู้ใหญ่ ซึ่งเมื่อรวมกับอาหารอื่นอาจสูงเกินความจำเป็น
ผงผำมีกลิ่นหอมอ่อนแบบพืชใบเขียว รสชาติออกไปทางอูมามิและมีความมันเล็กน้อย ไม่ขมแบบชาเขียวเข้ม และไม่มีรสเปรี้ยวหรือหวานในตัวเอง เมื่อชงข้นแบบโคอิฉะจะได้รสที่ลึกและกลมกว่าการชงเจือจาง
เพราะรสไม่โดดเด่นไปทางใดทางหนึ่ง ผงผำจึงเข้ากับทั้งเมนูคาวและหวาน ใช้โรยบนข้าว ผสมในซุป ใส่ในแป้งขนม หรือผสมกับนมและเครื่องดื่มอื่นได้โดยไม่กลบรสหลักของเมนู
จากรายงานผลวิเคราะห์ของบริษัท ห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 ผงผำ NÜF 100 กรัม ให้พลังงาน 291.52 กิโลแคลอรี โปรตีน 38.56 กรัม คาร์โบไฮเดรต 37.34 กรัม ใยอาหาร 20.35 กรัม ไขมัน 3.18 กรัม และตรวจไม่พบทั้งน้ำตาลและคอเลสเตอรอล
ด้านแร่ธาตุต่อ 100 กรัม พบโพแทสเซียม 6,650 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 863 มิลลิกรัม แคลเซียม 330 มิลลิกรัม แมกนีเซียม 142 มิลลิกรัม เหล็ก 11.06 มิลลิกรัม และแมงกานีส 10.34 มิลลิกรัม
ตัวเลขข้างต้นเป็นค่าต่อ 100 กรัม ซึ่งเป็นหน่วยที่ห้องปฏิบัติการใช้รายงานผล ไม่ใช่ปริมาณที่ได้รับต่อการบริโภคหนึ่งครั้ง หน่วยบริโภคจริงคือ 3 กรัม ดังนั้นปริมาณที่ได้รับต่อครั้งจึงเป็นราวสามสิบสามเท่าที่น้อยกว่าตัวเลขเหล่านี้ ข้อมูลนี้เป็นการรายงานผลวิเคราะห์ ไม่ใช่การกล่าวอ้างทางสุขภาพ
ผลวิเคราะห์ของห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) ตรวจพบวิตามินบี 12 ในผงผำ NÜF ที่ 0.40 ไมโครกรัมต่อ 100 กรัม ด้วยวิธีมาตรฐาน AOAC ซึ่งยืนยันว่าตรวจพบได้จริงตามธรรมชาติ เป็นเรื่องที่น่าสนใจเพราะพืชส่วนใหญ่ไม่มีวิตามินชนิดนี้
สิ่งที่ต้องบอกให้ชัดคือปริมาณนี้น้อยมากเมื่อคิดต่อหน่วยบริโภคจริง 3 กรัม NÜF จึงไม่ได้เสนอผงผำเป็นแหล่งทดแทนวิตามินบี 12 และไม่แนะนำให้ใช้แทนแหล่งบี 12 อื่น ผู้ที่ต้องการวิตามินบี 12 ด้วยเหตุผลด้านสุขภาพควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
NÜF เพาะเลี้ยงผำใน Plant Factoryที่ควบคุมสภาพแวดล้อมได้ ไม่ได้เก็บจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ระบบปิดหมายถึงน้ำที่ใช้เลี้ยงถูกควบคุมและหมุนเวียนภายใน แสงและสภาวะแวดล้อมถูกกำหนด และไม่มีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในระบบ
เหตุผลที่เลือกวิธีนี้คือคุณภาพและความสะอาดของผำที่เก็บจากธรรมชาติขึ้นกับแหล่งน้ำในขณะนั้น ซึ่งควบคุมไม่ได้และตรวจสอบย้อนกลับได้ยาก การเพาะเลี้ยงใน Plant Factoryทำให้ผลผลิตแต่ละรอบสม่ำเสมอ และรู้ที่มาของทุกล็อต
NÜF ส่งตัวอย่างผลผลิตตรวจที่บริษัท ห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 ครอบคลุมสี่ด้าน คือองค์ประกอบทางโภชนาการ สารกำจัดศัตรูพืชตกค้าง 49 รายการ โลหะหนัก 5 ชนิด และจุลินทรีย์ก่อโรค
ผลที่ได้คือสารกำจัดศัตรูพืชทั้ง 49 รายการตรวจไม่พบ โลหะหนักตรวจไม่พบ 3 ชนิดจาก 5 ชนิด ส่วนอีก 2 ชนิดอยู่ในเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด และตรวจไม่พบเชื้อซัลโมเนลลาและลิสทีเรียในตัวอย่าง 25 กรัม ดูรายละเอียดผลตรวจทั้งหมดได้ที่หน้าผลงานของเรา
คำว่า “ตรวจไม่พบ” ในรายงานผลหมายถึงมีปริมาณต่ำกว่าขีดจำกัดการตรวจวัดของวิธีทดสอบ ไม่ได้แปลว่าเป็นศูนย์ และผลนี้เป็นผลของตัวอย่างล็อตที่ส่งตรวจ
ผำของ NÜF ได้รับการรับรอง GAP แล้ว มาตรฐานที่ใช้คือ มกษ.9001 การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืชอาหาร ซึ่งสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) เป็นผู้กำหนดมาตรฐาน และกรมวิชาการเกษตรเป็นผู้ตรวจรับรอง
ข้อที่ต้องระบุให้ชัดคือปัจจุบันยังไม่มีมาตรฐาน GAP ฉบับเฉพาะสำหรับผำโดยตรง การรับรองจึงอยู่ภายใต้มาตรฐานพืชอาหารทั่วไป ร่างมาตรฐานเฉพาะสำหรับผำยังอยู่ระหว่างการจัดทำและยังไม่ประกาศใช้ NÜF จึงไม่เคลมว่าได้รับรองตามมาตรฐานเฉพาะของผำ
Wolffia globosa ได้รับการประเมินและอนุมัติเป็น Novel Food ในสหภาพยุโรปแล้ว โดยคณะผู้เชี่ยวชาญของ EFSA เผยแพร่ผลการประเมินในปี 2564 อย่างไรก็ตาม การอนุมัติ Novel Food ผูกกับผู้ยื่นคำขอและข้อกำหนดเฉพาะของผู้ยื่นรายนั้น ไม่ใช่ใบเบิกทางอัตโนมัติสำหรับผู้ผลิตทุกราย
NÜF ยังไม่ได้ยื่นขึ้นทะเบียน Novel Food สำหรับผงผำของเราเอง จึงยังไม่ส่งออกผงผำไปจำหน่ายในสหภาพยุโรป เราเลือกที่จะพูดตามสถานะจริง มากกว่าจะอ้างการอนุมัติของผู้อื่นมาเป็นของเรา
สั่งซื้อได้โดยตรงจากเว็บไซต์นี้ที่หน้าผลิตภัณฑ์ ซึ่งแสดงผลิตภัณฑ์ทั้งหมดพร้อมราคาปัจจุบัน หรือติดต่อทีมงานผ่านช่องทางในหน้าติดต่อ ทั้งทางโทรศัพท์และไลน์ทางการของแบรนด์
สำหรับร้านค้า ร้านอาหาร หรือผู้ที่สนใจสั่งในปริมาณมาก ติดต่อทีมงานได้โดยตรงเพื่อสอบถามเงื่อนไขและปริมาณขั้นต่ำ
เก็บในภาชนะที่ปิดสนิท ในที่แห้งและเย็น หลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรงและความชื้น เพราะผงผำดูดความชื้นได้ง่ายและจะจับตัวเป็นก้อนเมื่อโดนความชื้น ซึ่งทำให้ชงไม่ขึ้นและกลิ่นรสเปลี่ยน หลังเปิดใช้ควรปิดปากถุงหรือภาชนะให้สนิททุกครั้ง
วันหมดอายุที่ใช้อ้างอิงเสมอคือวันที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์ของล็อตนั้น เพราะแต่ละล็อตผลิตและบรรจุคนละเวลากัน หากผงเปลี่ยนสี มีกลิ่นผิดปกติ หรือจับตัวเป็นก้อนแข็ง ไม่ควรบริโภคต่อ